bhArata sAvitri is a khila or supplement to the Mahabharata and Harivamsha. This is an annexure of harivaMsham, which itself is an annexure of mahAbhArata. All these put together will be called bhArata saMhita.
This was published by Chitrashala, Mumbai, in 1936 along with the corpus of harivaMsham under the editorship of Pt. Ramachandra Shastry Kinjawadekar. But now, bhArata sAvitri is an extinct document in print media, sicne the Chitrashala edn of harivamsham itself is extinct.
Devotees are supposed to recite it daily in morning prayers, since this is called - sakala bhAarata upasaMhAarabhUta - the concluding and evocative chapter of mahAbhArata. While V.S. Sukthankar says that only two verses as bhArata sAvitri while quoting "the essence of the book (Bharata-savitrl), embodying the moral of the story,
vyฤsaแน vasiแนฃแนญhanaptฤraแน ลakteแธฅ pautramakalmaแนฃam |
parฤลarฤtmajaแน vande ลukatฤtaแน taponidhim || 1
vyฤsฤya viแนฃแนurลซpฤya vyฤsarลซpฤya viแนฃแนave |
namo vai brahmanidhaye vฤsiแนฃแนญhฤya namonamaแธฅ || 2
acaturvadano brahmฤ dvibฤhuraparo hariแธฅ |
aphฤlalocanaแธฅ ลaแนbhurbhagavฤn bฤdarฤyaแนaแธฅ || 3
muniแน snigdhฤแนbujฤbhฤsaแน vedavyฤsamakalmaแนฃam |
vedavyฤsaแน sarasvatyฤvฤsaแน vyฤsaแน namฤmyaham || 4
saรฑjaya uvฤca
dvฤravatyฤแน sthitaแน kแนแนฃแนaแน cintayฤmฤsa vai purฤ |
sandhyarthaแน preแนฃayฤmฤsa kurลซแนฤแน paแนแธavaiแธฅ saha || 5
pฤแนแธavฤnฤแน hitฤrthฤya ลฤซghraแน kแนแนฃแนena gamyatฤm |
ลrฤซkแนแนฃแนo ratha vegena gatvฤ vai hastinฤpurฤซm || 6
vidurasya gแนham gatvฤ dแนแนฃแนญastena janฤrdanaแธฅ |
viduraลcฤgataแน dแนแนฃแนญvฤ idaแน vacanamabravit || 7
bhavaddarลanamฤtreแนa kแนtakแนtyo'smyahaแน prabho |
adya me saphalam janma adya me saphalam tapaแธฅ |
adya me pitarastuแนฃแนญฤ govinde gแนhamฤgate || 8
adyฤแนฃแนญamฤซ ca navamฤซ ca caturdaลฤซ ca |
adyฤyanam ca viแนฃuvaแน ca dinatrayam ca |
adyaiva piแนแธapitแนyajรฑamakhasya kฤlo |
dฤmodareแนa sahasฤ gแนhamฤgatena || 9
ลrฤซbhagavฤnuvฤca
sฤdhu sฤdhu mahฤprฤjรฑa sarvaลฤstraviลฤrada |
tuแนฃแนญo'smi ca varam brลซhi dฤsyฤmi kurunandana || 10
vidura uvฤca
bhojanaแน viprasaแนkฤซrแนaแน bandhusaแนkฤซrแนamandiram |
ลayanaแน sutasaแนkฤซrแนaแน dehi me madhusลซdana || 11
saรฑjaya uvฤca
kแนแนฃแนasyฤgamanaแน ลrutvฤ rฤjarฤjaแธฅ suyodhanaแธฅ |
vidurasya gแนhaแน gatvฤ idaแน vacanamabravฤซt || 12
duryodhana uvฤca
bhฤซแนฃmadroแนau parityajya mฤแน caiva madhusลซdanaแธฅ |
kimarthaแน punแธarฤซkฤkแนฃa kแนtaแน vแนแนฃalibhojanam || 13
ลrฤซbhagavฤnuvฤca
na ลลซdrฤ bhagavadbhaktฤ viprฤ bhฤgavatฤแธฅ smแนtฤแธฅ |
sarvavarแนeแนฃu te ลลซdrฤ ye hyabhaktฤ janฤrdane || 14
ลuddhaแน bhฤgavatasyฤnnaแน ลuddhaแน bhฤgฤซrathฤซjalam |
ลuddhaแน viแนฃแนupadaแน divyaแน ลuddhamekฤdaลฤซvratam || 15
cฤแนแธฤlaแน mama bhaktam vฤ nฤvamanyeta buddhimฤn |
yo'vamanyeta mลซแธhฤtmฤ rauravaแน narakaแน vrajet || 16
kasya doแนฃa kule nฤsti vyฤdhinฤ ko na pฤซแธitaแธฅ |
vyasanaแน kairna saแนprฤptam kasya saukhyaแน nirantaram || 17
bhojanaแน pแนcchase rฤjannฤdaraแน kiแน na pแนcchasi |
bhojanaแน gatajฤซrแนaแน syฤdฤdarassvajarฤmaraแธฅ || 18
ฤdareแนopanฤซtฤni ลฤkฤnnฤni suyodhana |
prฤซแนanti mama gฤtrฤแนi nฤmแนtam mฤnavarjitam || 19
saแนprฤซtibhojyฤnyannฤni ฤpadbhojyฤni vฤ punaแธฅ |
na ca saแนprฤซyase rฤjan na vai cฤpadgatฤ vayam || 20
dviแนฃadannaแน na bhoktavyaแน dviแนฃantam naiva bhojayet |
pฤแนแธavฤndveแนฃแนญi bho rฤjan mama prฤแนฤ hi pฤแนแธavฤแธฅ || 21
mama vฤkyaแน kuruลreแนฃแนญhaแธฅ ลฤntimiccha suyodhana |
rฤjyaแน teแนฃฤแน samaแน dattvฤ yลซyaแน paรฑcottaraแน ลatam || 22
gotrakแนฃayo na kartavyo rฤjรฑฤm bandhujanaiแธฅ saha |
kurvanto te hitaแน vฤkyaแน mama bodhaแน vibodhaya || 23
vane dvฤdaลa varแนฃฤแนi ajรฑฤtaแน ca trayodaลam |
paรฑca grฤmฤrthino rฤjan pฤแนแธavฤ dharmacฤriแนaแธฅ || 24
duryodhana uvฤca
yantrasya guแนadoแนฃo'sti yantriแนaแธฅ puruแนฃottama |
ahaแน yantro bhavฤn yantrฤซ mama doแนฃo na vidyate || 25
ลrฤซbhagavฤnuvฤca
indraprastham yamaprasthamavantฤซm vฤruแนฤpurฤซ |
dehi me caturo grฤmฤnpaรฑcamaแน hastinฤpurฤซm || 26
duryodhana uvฤca
indraprasthaแน gurordattaแน yamaprasthaแน kแนpasya ca |
vฤruแนฤvatakaแน bhฤซแนฃme avantฤซ sลซryanandane || 27
hastinฤpuramasmฤkaแน paรฑca grฤmฤnanukramฤt |
evaแน vyavasthitฤngrฤmฤn ลแนแนu devakinandana || 28
sลซcyagreแนa sutฤซkแนฃแนena yavadbhidyati medinฤซ |
tฤvanna hi pradฤsyฤmi vinฤ yuddhena keลava || 29
ลrฤซbhagavฤnuvฤca
dvฤvimau puruแนฃau mลซrkhau
duryodhanadaลฤnanau |
gograham vanabhaแน
gam ca dแนแนฃแนญvฤ
yuddhaแน punaแธฅ punaแธฅ || 30
yadฤ yadฤ paลyati vฤnaradhvajam
dhanurdharaแน pฤแนแธavamadhyamaแน raแนe |
gadฤprahฤraแน balinaแน vแนkodaram
tadฤ tadฤ dฤsyasi sarvamedinฤซm || 31
yadฤ yadฤ droแนavikarแนakarแนaiแธฅ
saแนkแนฃiptamฤtre khalu bhฤซแนฃmaลalyau |
kแนpaลca yodhฤแธฅ patitฤ raแนฤแน
gaแนe
tadฤ tadฤ dฤsyasi sarvamedinฤซm || 32
duryodhana uvฤca
hiraแนyavarแนaแน paripลซrแนagฤtraแน
meghonnataแน mattagajendratulyam |
ฤdityaputraแน bahuลatrunฤลaแน
paลyฤmi karแนaแน rathamฤruhantam || 33
ลrฤซbhagavฤnuvฤca
nare catuแนฃkaแน turage ca แนฃoแธaลaแน
gaje ลataแน pancaลataแน ratheแนฃu |
dแนแนฃแนญvฤ'rjuno muรฑcati bฤแนavarแนฃaแน
svฤtฤซgataแธฅ ลukra ivฤtivแนแนฃแนญim || 34
ekadhฤ daลadhฤ caiva ลatadhฤ ca sahasradhฤ |
raแนe pฤrthaลarฤ vแนแนฃแนญirdฤnaแน brahmavido yathฤ || 35
kiแน karแนena sahasreแนa duryodhanaลatairapi |
ลaragarjitameghena vแนdhฤ karแนena garjitam || 36
ekฤkฤซ pฤdacฤreแนa yadi nฤyฤsi kaurava |
dharmaลฤstrapravartakฤro manvฤdyฤ madyapฤyinaแธฅ || 37
dhแนtarฤแนฃแนญra uvฤca
brลซhi saรฑjaya yadvแนttaแน yuddhe teแนฃฤแน mahฤtmanฤm |
pฤแนแธavฤnฤแน kurลซแนฤแน ca saแนpravแนtte mahฤkแนฃaye || 38
ke tatra pramukhฤ yodhฤแธฅ ke ca tatra mahฤrathฤแธฅ |
mahฤbalฤลca ke tatra kathaแน te vinipฤtitฤแธฅ || 39
bhฤซแนฃmadroแนau kathaแน bhagnau karแนaลalyau kathaแน hatau |
kathaแน duryodhano rฤja bhฤซmasenena pฤtitaแธฅ || 40
sanjaya uvฤca
medinฤซbhฤranirhฤram pฤrthasฤrathimacyutam |
praแนamฤmi hแนแนฃฤซkeลaแน durlabhaแน cakrapฤแนinam || 41
durlabhฤ vipragoแนฃแนญฤซ ca durlabhฤ bhฤratฤซ kathฤ |
durlabhฤ haribhaktiแธฅ ca gaแน
gฤsnฤnaแน ca durlabham || 42
sadbhiลca sahavฤsena jฤhnavyฤ darลanena ca |
viแนฃแนoแธฅ smaraแนamฤtreแนa sarvapฤpaiแธฅ pramucyate || 43
arjunaแธฅ sฤtyakiลcaiva dhแนแนฃแนญadyumno ghaแนญotkacaแธฅ |
ลikhaแนแธiลcฤbhimanyuลca vฤyuputro mahฤbalaแธฅ || 44
nakulaแธฅ sahadevaลca dharmarฤjo yudhiแนฃแนญhiraแธฅ |
virฤแนญaลcottaraลcaiva drupadaลca mahฤrathฤแธฅ || 45
pฤแนแธavฤnฤแน bale yodhฤแธฅ sarve viแนฃแนuparฤkramฤแธฅ |
kauravฤnฤแน bale yodhฤแธฅ sarve saแนkarแนฃaแนaprabhฤแธฅ || 46
ลakuniแธฅ saubalo bhฤซแนฃmaแธฅ kแนtavarmฤ jayadradhaแธฅ |
bhลซriลravฤลca bฤhliko bhagadattastathaiva ca || 47
ulลซkaแธฅ somadattaลca ลaลibinduลca pฤrthivaแธฅ |
droแนo droแนiแธฅ kแนpaแธฅ ลalyo vแนแนฃaseno halฤyudhaแธฅ || 48
vaikartano vikarแนaลca kaliแน
gastu tathaiva ca |
duแธฅลฤsanaลca karแนaลca rฤjฤ duryodhanastathฤ || 49
ete dvฤviแนลatiแธฅ proktฤ bharateแนฃu mahฤrathฤแธฅ |
kauravฤแธฅ pฤแนแธavฤลcaiva ete yuddhaviลฤradฤแธฅ || 50
bhฤซแนฃma uvฤca
arjunaแธฅ saha putreแนa droแนaแธฅ saha sutena ca |
ahaแน bhลซriลravฤลcaiva แนฃaแธete'tirathฤแธฅ smแนtฤแธฅ || 51
kแนpaลca kแนtavarmฤ ca madrarฤjo yudhiแนฃแนญhiraแธฅ |
virฤแนญo bhฤซmasenaลca แนฃaแธete ca mahฤrathฤแธฅ || 52
sฤtyakiลca ลikhaแนแธiลca dhแนแนฃแนญadyumno virฤแนญajaแธฅ |
ลakunฤซ rฤjaputraลca ete samarathฤแธฅ smแนtฤแธฅ || 53
duแธฅลฤsanaลca karแนaลca vแนแนฃaseno'pi saindhavaแธฅ |
nakulaแธฅ sahadevaลca แนฃaแธete'rtharathฤแธฅ smแนtฤแธฅ || 54
ahamekaแน tribhirdroแนaแธฅ paรฑcabhiแธฅ sลซryanandanaแธฅ |
nimeแนฃaแน droแนaputrastu nimuแนฃฤrdhaแน dhanaรฑjayaแธฅ || 55
caturviแนลatirete vai (vฤซrฤ) bhฤratasattamฤแธฅ |
nฤnฤลastrapraharaแนฤแธฅ sarve yuddhaviลฤradฤแธฅ || 56
ฤdiparva sabhฤparva parva ฤraแนyakaแน tathฤ |
virฤแนญaparva vijรฑeyaแน caturthaแน tadanantaram || 57
udyogaแน paรฑcamaแน parva bhฤซแนฃmaparva ataแธฅ param |
saptamaแน droแนaparva tu karแนaparva athฤแนฃแนญamam || 58
navamaแน ลalyaparva ca gadฤparva ataแธฅ param |
sauแนฃuptikam tadฤ parva garbhapฤtanameva ca || 59
trayodaลaแน tu strฤซparva pradฤnamudakasya ca |
ลฤnti parva ataแธฅ proktamฤลvamedikameva ca || 60
svargฤrohaแนa parva tu harivaแนลastathaiva ca |
ityaแนฃแนญฤdaลaparvฤแนi saแนkhyฤ dvaipฤyanena tu || 61
bhฤti sarveแนฃu vedeแนฃu ratiแธฅ sarveแนฃu jantuแนฃu |
taraแนaแน sarvapฤpฤnฤแน yasmฤdbhฤratamucyate || 62
bhฤratasya samudrasya merornฤrฤyaแนasya ca |
aprameyฤแนi catvฤri puแนyaแน toyaแน guhฤguแนฤแธฅ || 63
hemante prathame mฤse ลuklapakแนฃe trayodaลฤซ |
pravแนttaแน bhฤrataแน yuddhaแน nakแนฃatram yamadaivatam || 64
phฤlgunyฤแน nihato bhฤซแนฃmaแธฅ kแนแนฃแนa pakแนฃe ca saptamฤซ |
aแนฃแนญamyฤแน caiva saubhadro navamyฤแน ca jayadrathaแธฅ || 65
daลamyฤแน bhagadattastu mahฤyuddhe nipฤtitฤแธฅ |
ekฤdaลyฤmardharฤtrau hato vฤซro ghaแนญotkacaแธฅ || 66
tataแธฅ prabhฤtasamaye virฤแนญadrupadau hatau |
dvฤdaลyฤแน caiva madhyฤhne droแนฤcฤryo raแนe hataแธฅ || 67
trayodaลyฤแน tu madhyฤhne vแนแนฃaseno nipฤtitaแธฅ |
caturdaลyฤm tu pลซrvฤhแนe raแนe duแธฅลฤsano hataแธฅ || 68
tasminneva mahฤyuddhe vartamฤne caturdaลฤซ |
dhanaรฑjayena madhyฤhne karแนo vaikartano hataแธฅ || 69
niแธฅลabdatลซryaแน hata yodhavฤซram
praลฤntadarpaแน dhแนtarฤแนฃแนญrasainyam |
na ลobhate sลซryasutena hฤซnam
vแนndaแน grahฤแนฤmiva candrahฤซnam || 70
mukhaแน kamalapatrฤkแนฃaแน yathฤ ลravaแนavarjitam |
tathฤ tat kauravaแน sainyaแน karแนahฤซnaแน na ลobhate || 71
vyลซแธhoraskaแน kamalanayanaแน taptahemฤvabhฤsam |
putraแน dแนแนฃแนญvฤ bhuvanatilakaแน pฤrthabฤแนฤvasaktam |
pฤแนsugrastaแน malinavasanaแน putramanvฤซkแนฃya taแน ca
mandam mandam mแนditavadanaแน medinฤซ mandarฤลiแธฅ || 72
kแนแนฃแนa is saying
sva (yฤ) mayฤ ca kuntyฤ ca dharaแนyฤ vฤsavena ca |
jฤmadagnyena rฤmeแนa แนฃaแธbhiแธฅ karแนo nipฤtitaแธฅ || 73
sanjaya continuing
amฤyฤแน dharmaputreแนa ลalyo madrฤdhipo hataแธฅ |
ulลซkaแธฅ ลakuniลcaiva yamฤbhyฤแน vinipฤtitau || 74
amฤyฤmardharฤtre tu rฤjฤ duryodhano hataแธฅ |
bhฤซmasenasya gadฤyฤ tฤแธito vinipฤtitaแธฅ || 75
abhavattฤdแนลaแน yuddhaแน kแนฃatriyฤแนฤแน manasvinฤm |
anyathฤ bhฤแนฃitaแน yuddhaแน karmaแนฤ kแนtamanyathฤ || 76
amฤyฤmeva yฤminyฤแน droแนinฤ nihatastadฤ |
dhแนแนฃแนญฤdyumnaแธฅ ลikhaแนแธฤซ ca draupadyฤแธฅ paรฑca cฤtmajฤแธฅ || 77
aแนฃแนญau rathasahasrฤแนi nava danti ลatฤni ca |
rฤjaputrasahasram ca aลvatthฤma nivartate || 78
dinฤni daลa bhฤซแนฃmeแนa bhฤradvฤjena paรฑca ca |
dinadvaye tu karแนena ลalyenฤardhadinam tathฤ || 79
dinฤrdhaแน tu gadฤyuddhametadbhฤratamucyate |
evamaแนฃแนญฤdaลaแน hanti akแนฃauhiแนyฤแน dinakramฤt || 80
dharmakแนฃetre kแนฃayakแนฃetre kurukแนฃetre mahฤtmanฤ |
pฤrthenฤrohayansvargam rฤjaputrฤ yaลaลvinaแธฅ || 81
navanฤgasahasreแนฃu nฤge nฤge ลataแน rathฤแธฅ |
rathe rathe ลataแน cฤลvฤ aลve aลve ลataแน narฤแธฅ || 82
raแนayajรฑe mahฤซyajรฑe dฤซkแนฃito'yaแน yudhiแนฃแนญhiraแธฅ |
vediแน kแนtvฤ kurukแนฃetraแน yลซpaแน kแนtvฤ janฤrdanam || 83
hotฤramarjunaแน kแนtvฤ yajamฤno yudhiแนฃแนญhiraแธฅ |
pฤรฑcฤlฤซmaraแนiแน kแนtvฤ vahniแน kแนtvฤ vแนkodaram || 84
ฤjyaแน kแนtvฤrkatanayaแน jayadrathamukhฤnnแนpฤn |
duryodhanaแน paลuแน kแนtvฤ bhฤซแนฃmadroแนau mahahaviแธฅ || 85
ayฤjรฑikamidaแน dravyaแน bhayamohavivarjitam |
gฤแนแธฤซvena sruveแนaiva hลซyamฤneแนฃu rฤjasu || 86
mฤtฤpitแนsahasrฤแนi putradฤraลatฤni ca |
saแนsฤreแนฃvanubhลซtฤni yฤnti yฤsyanti cฤpare || 87
harแนฃasthฤnasahasrฤแนi bhayasthฤnaลatฤni ca |
divase divase mลซแธhaแน ฤviลanti na paแนแธitam || 88
vyAsa's cry in the wilderness
ลซrdhvabฤhurviraumyeแนฃa na ca kaลcicchแนoti me |
dharmฤdarthaลca kฤmaลca sa kiแน arthaแน na sevyate || 89
na jฤtu kฤmฤn na bhayฤnna lobhฤt
dharmaแน tyajejjฤซvitasyฤpi hetoแธฅ |
nityo dharmaแธฅ sukhaduแธฅkhe tvanitye
jฤซvo nityaแธฅ heturasya tvanityaแธฅ || 90
bhฤrata sฤvitri - phala ลruti
imฤแน bhฤratasฤvitrฤซแน prฤtarutthฤya yaแธฅ paแนญhet |
saptajanma kแนtaiแธฅ pฤpaiแธฅ sa muktaแธฅ sukham edhate || 91
divฤ vฤ yadi vฤ rฤtrau vaneแนฃu viแนฃayeแนฃu ca |
na bhayaแน vidyate kiแนcit kฤryasiddhiแธฅ bhaviแนฃyati || 92
yat phalaแน go sahasrasya svarแนenฤlaแน
kแนtasya ca |
dattasya vidhinฤ pฤtre tat phalam labhate naraแธฅ || 93
ahorฤtra kแนtaแน pฤpaแน ลravaแนฤt eva naลyati |
saแนvatsarakแนtaแน pฤpaแน paแนญhanฤt eva naลyati || 94
paแนญhatฤแน ลแนแนvatฤแน caiva viแนฃแนoแธฅ mahฤtmyamuttamam |
duแธฅsvapnanฤลanaแน caiva susvapnam ca bhaviแนฃyati || 95
bhฤrataแน pacamaแน vedaแธฅ yaแธฅ paแนญhet ลแนแนuyฤdapi |
sa mukta sarvapฤpebhyo viแนฃแนusฤyujyamฤpnuyฤt || 96
bhฤrataแน pฤdamฤtreแนa ลแนแนvan pฤpaiแธฅ pramucyate |
ลแนแนu rฤjan yathฤ vแนttaแน tathฤ vakแนฃyฤmi te kathฤm || 97
sฤ kathฤ bhฤratฤซ puแนyฤ draupadฤซ sฤ pativratฤ |
pฤแนแธavฤnฤแน snuแนฃฤ dhanyฤ prasฤซda puruแนฃottama || 98
gavฤแน ลataแน kanakaลแนแน
gamayaแน dadฤti
viprฤya vedaviduแนฃe ca bahuลrutฤya |
puแนyฤแน ca bhฤratakathฤแน paแนญhati ลแนแนoti
tulyaแน phalaแน bhavati tasya ca tasya caiva || 99
ฤdau pฤแนแธavadhฤrtarฤแนฃแนญrajananaแน lฤkแนฃฤgแนhe dฤhanam
dyลซtaแน ลrฤซharaแนaแน vane viharaแนaแน matsyฤlaye vartanam |
lฤซlฤgograhaแนaแน raแนe viharaแนaแน saแนdhikriyฤjแนแนbhaแนam
paลcฤdbhฤซแนฃmasuyodhanaฤdinidhanaแน hyetanmahฤbhฤratam || 100
iti ลrฤซ bhฤrata sฤvitrฤซ samฤptฤ
The following is a verse for the concluding benediction, which is said to be in this bhArata sAvitri, as quoted by brahmashri vAraNAsi subrahmanya shAstri in his fourth Telugu book of bhArata tattva kathanam, pANDava nindA nirAkaraNam
dharmo vivarthati yudhiแนฃแนญhirakฤซrtanena
pฤpaแน praแนaลyati vแนkodarakฤซrtanena |
ลatrurvinaลyati dhanaรฑjayakฤซrtanena
mฤdrฤซsutau kathayatฤแน na bhavanti rogฤแธฅ ||
iti ลam
--o)0(o--